Herzog Netanyahu'yu atladı: İsrail'de hükümeti kurma görevi Gadi Eisenkot'a veriliyor, resmî tören pazar günü

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma görevini Başbakan Benjamin Netanyahu'ya değil, Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'a vereceğini açıkladı. Herzog kararı 7 Kasım Cumartesi akşamı hem Eisenkot'a hem Netanyahu'ya ayrı ayrı bildirdi. Resmî görevlendirme ise 8 Kasım Pazar günü İsrail saatiyle 17.00'de (Türkiye saatiyle 18.00) Kudüs'teki Cumhurbaşkanlığı Konutu'nda yapılacak. Yani karar açıklandı, görev kâğıt üzerinde bugün teslim edilecek.

Herzog görevi neden Netanyahu yerine Eisenkot'a veriyor?

Herzog'un kararına ilişkin ayrı bir gerekçe açıklanmadı; Cumhurbaşkanlığı yalnızca siyasi sistemin çeşitli isimleriyle derinlemesine görüşmeler yapıldığını duyurdu. Herzog, seçilen Meclis'teki partilerin temsilcilerini 4 ve 5 Kasım'da dinlemişti. Tablo net çıktı: 67 milletvekili Eisenkot'u önerdi, Netanyahu'yu öneren milletvekili sayısı 46'da kaldı. Eisenkot'un rakamına 19 sandalyeli Arap partilerinin önerisi de dahil. Yedi milletvekilli Birleşik Tevrat Yahudiliği ise hiçbir adayı önermedi. Karar bu dağılımla örtüşüyor: görev, en çok öneriyi alan isme gidiyor.

Bu sürecin önceki halkaları için İsrail'de 67 milletvekilinin Eisenkot'u, 46 milletvekilinin Netanyahu'yu önerdiği haberimize bakabilirsiniz.

İsrail seçiminde sandalyeler nasıl dağıldı?

27 Ekim'deki seçimde katılım yüzde 77,9 oldu ve hiçbir blok 61 sandalyeye ulaşamadı. Merkez Seçim Komitesi'nin nihai sayımına göre dağılım şöyle:

Eisenkot'un kendi bloku çoğunluğun hayli altında kalıyor. Güvenoyu için gereken 61'e ulaşması, Arap partilerinin desteğine ya da Netanyahu bloğundan gelecek ek desteğe bağlı.

Eisenkot hükümeti nasıl kurmayı planlıyor?

Eisenkot, Arap partileriyle birlikte hükümet kurmayacağını söylüyor. İsrail basınında aktarılanlara göre Arap partileri de hükümete girmeden, Meclis'te dışarıdan destek verme yolunu düşünüyor. Ortak Liste'den Ahmad Tibi, Eisenkot'un Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle bir azınlık hükümeti kuracağını öngördüklerini, asıl hedeflerinin Netanyahu, Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich hükümetini düşürmek olduğunu söyledi. Tibi, Netanyahu'nun kendilerini terörizmi destekleyenler olarak anmasına da Netanyahu'yu "bölgenin en büyük teröristi" diye niteleyerek karşılık verdi.

Eisenkot ise X hesabından yaptığı paylaşımda bir ulusal acil durum hükümeti kurulması zamanının geldiğini yazdı ve buna layık olabilmek için elinden geleni yapacağını belirtti. Haberlere yansıyan bilgilere göre bir azınlık hükümetini mümkün olan en kısa sürede göreve getirmek istiyor.

Eisenkot, 2015-2019 arasında Genelkurmay Başkanlığı yaptı. Gazze savaşının ilk sekiz ayında Netanyahu'nun savaş kabinesinde gözlemci üye olarak yer aldı.

Netanyahu ve Eisenkot'un kampı ne dedi?

Netanyahu, cumartesi akşamı yaptığı konuşmada seçimden sonra ilk kez geniş bir ulusal birlik hükümeti çağrısı yaptı. Çağrının merkezinde, kendi bloğundaki partilerden vazgeçmeden tüm "Siyonist" partilerin hükümete katılması vardı. Netanyahu ayrıca Eisenkot'un önümüzdeki hafta aceleyle, terör destekçilerine dayanan bir hükümeti yemin ettirmeye hazırlandığını öne sürdü. Böyle bir hükümetin Hamas'la mücadele edemeyeceğini, İsrail'i içeriden çökerteceğini söyledi.

Yashar Partisi bu konuşmayı "histerik" ve "acınası bir manipülasyon" diye niteledi. Parti, birlik hükümetine ancak Netanyahu'nun, bloğundaki aşırılık olarak tanımladığı partilerle ittifakını koparması halinde destek vereceğini açıkladı. Netanyahu'nun "birlik" sözünü iktidarını kaybettiğini anladığında hatırladığını söyleyen Yashar, 7 Ekim hükümetine Ben-Gvir'i bakan yapanın da Netanyahu olduğunu hatırlattı.

Eisenkot süre içinde hükümeti kuramazsa ne olacak?

İsrail yasasına göre görevi alan lider koalisyonu kurmak için 28 gün süre alıyor; Cumhurbaşkanı bu süreyi en fazla 14 gün uzatabiliyor. Eisenkot bu sürede 61 milletvekilinin güvenoyunu toplayamazsa Herzog başka bir adaya görev verebilir; sonuç çıkmazsa yeni seçim gündeme gelebilir. Görevlendirme, Netanyahu'nun başbakanlığını hemen sona erdirmiyor: yeni hükümet güvenoyu alana kadar o görevde kalıyor. Yeni Meclis'in 10 Kasım'da yemin etmesi bekleniyor.