MKE, Sovyet döneminden kalma BMP-1 zırhlı muharebe aracının kulesini ve silahını baştan aşağı yeniledi; ortaya çıkan araç TURAN adıyla Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de kapılarını açan ADEX 2026 fuarında ilk kez görücüye çıktı. Makine ve Kimya Endüstrisi'nin (MKE) standında sergilenen BMP-1 TURAN, yaşlı platformu bugünün muharebe sahasına, özellikle de dron tehdidinin belirleyici hâle geldiği cepheye uyarlamak için tasarlandı.
Proje bir fuar vitrininden ibaret değil. MKE'nin Azerbaycan'daki iştiraki Makine Kimya Azerbaijan (MKA), Azerbaycanlı savunma şirketi MİRAS ile fuarda mutabakat zaptı imzaladı. Zaptın merkezinde Azerbaycan ordusu envanterindeki BMP-1'lerin modernizasyonu var; bu çerçevede elden geçirilen ilk araca TURAN adı verildi.
MKE, BMP-1 TURAN'da neyi değiştirdi?
En büyük değişiklik namluda. BMP-1'in alametifarikası sayılan 73 mm'lik alçak basınçlı 2A28 Grom topu sökülüyor, yerine çift mühimmat beslemeli 30 mm otomatik top geliyor. Çift besleme sistemi, nişancının hedefin türüne göre iki farklı mühimmat arasında geçiş yapabilmesine imkân tanıyor.
TURAN'ın yeni kulesi 360 derece kesintisiz dönebiliyor ve eskisine göre daha geniş bir yükseliş açısı sunuyor. Bu yapı, BMP-1 gövdesine farklı yön ve yükseklikteki hedeflere karşı esneklik kazandırıyor. Kulenin üzerine yerleştirilen elektro-optik ve termal görüntüleme sistemleri, otomatik hedef takibi ve gelişmiş stabilizasyonla birleşince araç gece ve gündüz aynı etkinlikle görev yapabiliyor.
Ateş kontrol tarafında da köklü bir yenilik var. Yenilenen dijital kontrol altyapısı, mürettebatın hedefi tespit etme, değerlendirme ve angajman safhalarında daha koordineli çalışmasını sağlıyor. Kısacası BMP-1 TURAN, Soğuk Savaş'tan kalma gövdeyi koruyup beyni ve yumruğu değiştiren bir modernizasyon paketi olarak öne çıkıyor.
TURAN dronlara karşı ne yapabilecek?
Asıl merak edilen soru bu. MKE, TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi'nin geliştirilmesinde biriktirdiği tecrübeyi TURAN'a aktarıyor ve araca dron tehditlerine karşı koruma kabiliyeti kazandırmayı hedefliyor. Yani BMP-1 TURAN'ın görev tanımı yalnızca piyadeyi taşımak ve kara hedeflerini ateş altına almakla sınırlı kalmayacak; alçak irtifadan yaklaşan dron ve küçük insansız hava araçlarına karşı da kendini savunabilen bir platform olması amaçlanıyor.
Son yıllarda cephelerde zırhlı araçların en büyük düşmanlarından biri hâline gelen dron saldırıları, ordulara eldeki araçları bu tehdide karşı yeniden donatma zorunluluğu getirdi. MKE'nin TURAN projesi de doğrudan bu ihtiyaca cevap veren çözümlerden biri olarak tasarlandı.
BMP-1 nedir, neden hâlâ envanterde?
BMP-1, Sovyetler Birliği'nin 1960'larda geliştirdiği, piyade timini taşıyıp ateş desteği veren paletli bir zırhlı muharebe aracı. Eski Sovyet coğrafyasında ve pek çok ülkenin ordusunda hâlâ görev yapıyor; Azerbaycan ordusu da bu araçları envanterinde bulunduruyor. Gövdesi sağlam kalan BMP-1'ler için yeni kule, yeni top ve yeni sensörlerle yapılan modernizasyon, aracı sıfırdan yenisiyle değiştirmek yerine sahada tutmanın yolu olarak görülüyor. TURAN, bu yaklaşımın MKE imzalı örneği.
MKE ile MİRAS anlaşması neyi kapsıyor?
MKE, bölgesel iş birliği imkânlarını geliştirmek ve ticari faaliyetlerini yerinde yürütmek amacıyla 2025 yılında Makine Kimya Azerbaijan'ı kurmuştu. ADEX 2026'da imzalanan mutabakat zaptı, MKE ile MİRAS arasında SAHA 2026 fuarında atılan imzanın devamı niteliği taşıyor.
Zapt, BMP-1 modernizasyonunun yanı sıra ortak savunma sanayii projelerinin Azerbaycan'da yürütülmesini de kapsıyor. Taraflar ayrıca silah, mühimmat ve araçlara entegre edilen sistemlerle birlikte bakım ve yenileme çalışmalarına yönelik yeni projeleri değerlendirmeyi hedefliyor.
BMP-1 TURAN ilk kez nerede ve ne zaman sergilendi?
Araç, 30 Eylül-2 Ekim tarihleri arasında Bakü Expo Center'da düzenlenen Azerbaycan Savunma Fuarı ADEX 2026'nın açılış gününde MKE standında kamuoyuna tanıtıldı. Fuar alanındaki aracın kulesinde "BMP-1TA TURAN" yazısı yer alırken, MKE'nin tanıtımında araç BMP-1T (TURAN) adıyla anılıyor. Türk dünyasının ortak adını taşıyan TURAN, 30 mm'lik topu ve dron tehdidine karşı hedeflenen koruma kabiliyetiyle Ankara-Bakü savunma sanayii iş birliğinin fuardaki vitrinine çıkan araçlar arasında yer aldı.
