ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM, İran'a uygulanan deniz ablukasının bilançosunu açıkladı. Komutan Amiral Brad Cooper'a göre abluka, İran petrol ihracatından en az 25 milyar dolarlık ham petrolün çıkışını engelledi. Cooper, CENTCOM'un duyurduğu videoda ayrıca yaklaşık 350 milyon dolarlık dijital varlığın dondurulmasına diğer ABD kurumlarıyla birlikte destek verdiklerini söyledi. Rakamların tamamı CENTCOM'un kendi beyanı; bağımsız bir doğrulama yok. Videodaki bir başka iddia ise Hürmüz Boğazı'yla ilgili.
CENTCOM İran petrol ihracatı için ne kadarını engellediğini söyledi?
Cooper'ın sözleriyle, bugüne kadar İran'ın en az 25 milyar dolar değerinde ham petrol ihraç etmesi engellendi. ABD'nin İran'a iki kez sıkı bir deniz ablukası uyguladığını, ablukanın hâlâ yürürlükte olduğunu, insani yardım dışında İran'ın deniz yoluyla ne ihracat ne ithalat yapabildiğini ileri sürdü. Dondurulan yaklaşık 350 milyon dolarlık dijital varlığın da İran'ın ekonomisini ve silah sistemlerini yenileme kapasitesini sınırladığını savundu. Ablukanın başlangıç tarihi ve kripto varlıkların hangi cüzdanlardan dondurulduğu aktarılanlarda yok. İran petrol ihracatına dair 25 milyar dolarlık rakam da kurumun kendi hesabı; nasıl hesaplandığı anlatılmadı.
Hürmüz Boğazı'ndan kaç gemi geçiyor, abluka sürerken boğaz açık mı?
Cooper'a göre Hürmüz Boğazı İran'ın değil, ABD ile bölgesel ortakların kontrolünde ve ticari trafiğe tamamen açık. Son 7 günde yaklaşık 400 ticari geminin boğazdan geçtiğini, Körfez'deki ortakların aynı sürede 100 milyon varilden fazla ham petrol sevk ettiğini, müttefiklerin son aylarda Hürmüz üzerinden taşıdığı ham petrolün toplamda 1,3 milyar varili aştığını söyledi. İran ise boğazı kapalı ilan ediyor; bu sabah da Devrim Muhafızları dev bir tankerin mayına çarptığını öne sürdü. İki anlatım yan yana duruyor, hangisinin doğru olduğunu bağımsız bir kaynak ortaya koymuş değil.
İran petrol ihracatı tamamen durdu mu, LPG ve jet yakıtı yola devam ediyor mu?
Denizcilik istihbaratına ve isimsiz deniz güvenliği kaynaklarına dayanan haberlere göre en azından her kalemde durmuş değil. Ham petrol ihracatı durma noktasına gelmiş görünüyor, ama İran sınırlı miktarda sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve jet yakıtı satmayı sürdürüyor. Temmuz ortasından bu yana en az 8 tanker, yaklaşık 4,1 milyon varil İran LPG'si yükleyerek ayrıldı; yüklerin çoğu Malezya'ya gidiyor, nihai varış noktası olarak Çin öne çıkıyor. Eylülde bir tanker İran jet yakıtını Myanmar'a taşıdı. Sevkiyatlar Umman Körfezi'nde ve Umman açıklarında gemiden gemiye aktarmalarla gizleniyor. Bu rakamlar da bağımsız olarak doğrulanmış değil; üstelik CENTCOM'un 25 milyar dolarlık sözü ham petrolü kapsıyor, LPG'yi değil.
Bu açıklama petrol fiyatlarını ve sizi nasıl etkiler?
İran petrol ihracatındaki daralma, boğazdaki gerilimle birlikte dünya petrol arzı tartışmasının ortasında duruyor. Brent petrolün 106 dolar bandına dayandığını haberimizde yazmıştık; akaryakıt fiyatları Brent'e ve dolar kuruna bağlı hareket ediyor. Ablukanın uzaması ya da boğazdaki bir aksama bir noktada pompa fiyatına yansıyabilir.
ABD'nin İran'a yönelik yaptırım adımları neler?
ABD Hazine Bakanlığı'nın 16 kişiyi ve 10 kuruluşu yaptırım listesine aldığını ayrı haberimizde anlattık.
