ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun İran'a ilişkin sözleri, Tahran'dan sert bir yanıt aldı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 14 Kasım'da yaptığı açıklamada bakanın, abluka yoluyla İran halkını aç bırakmakla tehdit ettiğini öne sürdü. Bakanın İran'ın bir anlaşma istediğini ama koşulları ciddiye almadığını da eklediği aktarılmıştı.
Rubio İran için ne dedi?
Rubio'nun sözleri, ekonomik baskının er geç Tahran'ı masaya getireceği yönünde aktarıldı. Haberlerde ABD Dışişleri Bakanı'nın İran'ın bir anlaşmayı çok istediğini, ama öne sürdüğü koşulların gülünç olduğunu ve şu an ciddi olmadıklarını söylediği yer alıyor. Bunun değişebileceğini de ekledi. Bakanın ayrıca, ekonomik gerçeklerin en radikal kişinin bile aklına er geç gireceğini; insanın sonunda karnını doyurmak, savaşçılarına ve güvenlik güçlerine maaş ödemek zorunda kalacağını söylediği aktarıldı.
İran Rubio'ya nasıl yanıt verdi?
İran Dışişleri Sözcüsü Bekayi, ABD'li bakanın İran halkını aç bırakmakla tehdit ettiğini söyledi. Bekayi'ye göre ABD Dışişleri Bakanı, abluka yoluyla İran halkını aç bırakmakla pervasızca tehdit ediyor. Sözcü, bunun ABD'nin tehdit, yaptırım ve saldırganlık politikasının devamı olduğunu savundu. Ablukanın savaş suçu olduğunu öne süren Bekayi, tarihçi Barbara Tuchman'ın 'Aptallığın Yürüyüşü' kitabına da gönderme yaparak ABD'nin İran politikasında aynı hataları yinelediğini anlattı. Bu değerlendirmeler İran'ın iddialarıdır; ABD'den yanıt gelmedi.
Rubio İran'la anlaşma konusunda ne söyledi?
Sözlere göre İran anlaşma istiyor, ama masaya koyduğu şartlar ciddi değil. Bakan İran ile anlaşma ihtimalini tümüyle kapatmadı; durumun değişebileceğini söyledi. Ortada ilan edilmiş bir ABD-İran anlaşması ise yok. İran tarafı da ablukanın sürdüğü bir ortamda masaya oturmanın şartlarını tartışıyor; bu konuda Tahran'dan ayrıntılı bir müzakere takvimi açıklanmış değil.
ABD'nin İran'a uyguladığı abluka nedir?
Haberlerde, ABD'nin İran limanlarına yönelik abluka ve ekonomik baskı politikası sürdürdüğü belirtiliyor. Bekayi'nin 'aç bırakma' çıkışının dayanağı da bu abluka. İran, ablukanın ülkedeki insanların temel gıdaya erişimini zorlaştıracağını savunuyor. ABD cephesinden ise ablukanın tam kapsamı ve gıda ya da ilaç gibi ürünler için istisna olup olmadığı, ele alınan haberlerde yer almıyor.
Rubio'nun sözü İran'da neden tepki çekti?
Tahran, 'sonunda yemek zorundasınız' mealindeki sözü ablukayla bağlantılı bir tehdit olarak yorumladı. Bekayi'nin tepkisi, sözün ekonomik baskıyı bir pazarlık aracı olarak sunduğu yönündeki okumaya dayanıyor. Bakanın aktarılan sözlerinde ise ekonomik gerçekliğin er geç müzakereyi zorlayacağı görüşü öne çıkıyor. İki taraf da aynı cümleyi bambaşka okuyor; ortak nokta, abluka ve yaptırımların konuşmanın merkezinde olması.
İran son dakika: gerilim başka hangi başlıklarda sürüyor?
İran ile ABD arasındaki sözlü çatışma aynı gün başka başlıklarla da gündemde. İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nda iki tankerin mayına çarptığını ve ABD'ye ait bir MQ-1 insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. Bazı haberlerde ise Washington'ın İran'a yeni saldırı kararını şimdilik beklemeye aldığı öne sürüldü; bunların hiçbiri ABD'den resmen teyit edilmedi.
