Trump İran'a karşı bir yandan bomba seçeneğinin kapısını aralık bırakıyor, bir yandan da yaşananı küçültüyor. Amerikan basınında Pentagon'un bütün bombaların anası diye bilinen GBU-43/B tipi dev bombayı İran'da kullanmayı değerlendirdiği yazılırken, Trump Georgia'daki seçim mitinginde aktarılana göre savaşın “sadece bir askeri tatbikat” olduğunu söyledi. Sözler Türkiye saatiyle bu sabah 08.35 sıralarında haberlere düştü; Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerinden cevabı da gecikmedi.
Bütün bombaların anası ne demek, Trump İran için ne söyledi?
Bütün bombaların anası, ABD'nin elindeki en büyük nükleer olmayan bombanın lakabı. GBU-43/B yaklaşık 9 bin 800 kilogram ağırlığında ve savaşta ilk kez Nisan 2017'de Afganistan'da DEAŞ'ın tünel kompleksine karşı kullanıldı. Amerikan basınındaki haberlere göre Pentagon bu bombayı İran'ın enerji altyapısına ve nükleer tesislerine karşı düşünüyor; Trump yeniden saldırıyı onaylarsa ara seçimlerden önce ya da sonra devreye girebileceği yazıldı. Beyaz Saray bütün seçeneklerin masada olduğunu söyledi.
Trump bir röportajında bombanın nükleer olup olmadığı sorulunca nükleer olmadığını söyledi. İran'ın Kazma Dağı (Pickaxe Mountain) tesisi için orayı vurmayı deneyeceklerini belirtti, kara birliği gönderilmesini ise öngörmediğini ekledi. Savaşın yakında biteceğini, petrol ve benzin fiyatlarının düşeceğini savunan Trump İran'ın isteğiyle durduklarını öne sürdü: ona göre İranlı yetkililer ABD ve İsrail'den operasyonları durdurmasını istedi, ABD de Tahran'la görüştüğü için durdu. Bu iddiaya İran'dan bir yanıt gelmedi.
Trump İran savaşı için “sadece bir askeri tatbikat” sözünü ne zaman ve nerede söyledi?
Trump İran savaşını Georgia'daki ara seçim mitinginde anlatırken borsaların savaş sürerken rekor kırdığını söyledi, ardından bunun bir savaş olmadığını, sadece bir askeri tatbikat olduğunu ekledi. İran'ın nükleer silaha ulaşmasını önlemek için küçük bir gezinti yaptıklarını, deniz ablukasının o kadar etkili olduğunu ki tek bir İran gemisinin geçemediğini, İran donanmasının, hava gücünün ve liderliğinin büyük ölçüde yok edildiğini savundu. Petrol fiyatları yüzünden yöneltilen eleştirileri de yersiz buldu. Aynı konuşmada üç günde 289 İran uçağının imha edildiğini ve 159 geminin batırıldığını, İran'ın nükleer silaha ulaşmasına iki hafta kaldığını da öne sürdü. Trump İran hakkındaki bu rakamların hiçbirini kaynak göstererek açıklamadı; hepsi Trump'ın kendi iddiaları; bağımsız bir doğrulaması yok. Konuşmanın hangi şehirde yapıldığı haberlerde belirtilmiyor.
İran bu sözlere ne cevap verdi, Hürmüz Boğazı hangi şartla açılacak?
İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminia, 16 Ekim'de saat 15.56'da düşen açıklamasında şartı açıkça koydu: ABD bölgeyi terk ederse Hürmüz Boğazı açılacak. Ekreminia, X hesabından yaptığı paylaşımda bölge ülkelerinin katılımıyla kolektif güvenliğin sağlanacağını, küresel ekonominin de toparlanacağını söyledi; ABD çekilmezse İran'ın ABD'yi bölgeden çıkaracağını da ekledi. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın da baskıya boyun eğmeyeceklerini söylediği İran basınına yansıdı. Bu sabah 09.42'de düşen habere göre İran'ın vekil Savunma Bakanı ise bombaların adının ve büyüklüğünün önemli olmadığı karşılığını verdi.
Hürmüz Boğazı'ndan şu an gemi geçiyor mu, bu sizi nasıl etkiler?
İki taraf bu soruda tam zıt şeyler söylüyor. İran boğazın kapalı olduğunu savunurken CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper dün yayımladığı videoda boğazın ABD ve bölgesel ortakların kontrolünde ve ticari trafiğe tamamen açık olduğunu, son 7 günde yaklaşık 400 ticari geminin geçtiğini söyledi. İki anlatımı da bağımsız bir kaynak doğrulamış değil. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümü bu dar suyoluna bağlı olduğu için boğazdaki her gerilim önce petrol fiyatına, oradan akaryakıt tabelasına yansıyor; Türkiye de enerjisinin büyük kısmını ithal ediyor. Trump ise savaşın yakında biteceğini ve petrol ile benzin fiyatlarının düşeceğini söylüyor.
Trump İran için bundan önce neler söylemişti?
Trump'ın İran planını sızdıranlara ömür boyu hapis istediği haberimizi buradan okuyabilirsiniz. CENTCOM'un İran donanmasına çıkışı ve Trump'ın bekleyin dediği haberimiz ise ayrı sayfada. Bütün bombaların anası gündemi, bu iki başlığın ardından geldi.
