Washington'da Trump'ın Rusya yaptırımları dosyasında yeni bir imza var: ABD Başkanı Donald Trump, Rusya'ya yönelik yeni yaptırımları askıya alan bir kararname imzaladı. Beyaz Saray'ın yayımladığı metne göre gerekçe “ulusal çıkarlar”. Haber Cumartesi sabahı düştü ve zamanlaması sert: yeni yaptırımları getiren yasanın yürürlüğe girmesine iki gün kalmıştı.
Trump'ın kararnamesi Rusya yaptırımlarından hangisini askıya aldı?
Rusya yaptırımlarına dair bu kararname, Trump'ın 18 Eylül'de imzaladığı yasanın getirdiği yaptırımlara dokunuyor. O yasa Rus hükümetine ve devlet şirketlerine yaptırım uygulanmasını, Rus petrolünün ya da doğal gazının en büyük alıcılarına ağır gümrük vergileri konmasını öngörüyordu. Askıya alınan yaptırımların tam listesi, kararnamenin süresi ve kesin imza günü açıklanan bilgilerde yer almadı; haberlerde yalnızca yaptırımların bir kısmının askıya alındığı yazıyor. Tarifelerin kararnamede nasıl ele alındığı da netleşmiş değil.
Trump bu kararı neden şimdi verdi?
Beyaz Saray resmî gerekçe olarak yalnızca “ulusal çıkarlar”ı gösteriyor. Arka planda 9 Ekim'de duyurulan dizel anlaşması var. Trump o gün, küresel akaryakıt fiyatlarını aşağı çekmek için Rusya'dan yüz binlerce ton dizel alınacağını, karşılığında da yaptırımların geçici olarak askıya alındığını söylemişti. Basına yansıyan bilgilere göre anlaşma, Putin'le yapılan telefon görüşmesinin hemen ardından açıklandı; rakamlar da paylaşıldı: ilk aşamada 300 bin tondan fazla, Kasım'da 500 bin ton, sonraki dönemde 1 milyon ton. Aynı gün ABD Hazinesi'nin OFAC birimi, Rus menşeli dizel işlemlerine 7 Nisan 2027'ye kadar izin veren geçici bir genel lisans yayımladı; Rusya'ya yönelik diğer yaptırımlar yerinde kaldı.
Dizel anlaşması piyasayı ve Avrupa'yı nasıl etkiliyor?
Enerji analistleri, Trump–Putin görüşmesinin ardından açıklanan miktarların piyasayı belirgin biçimde oynatmaya yetmeyeceği görüşünde. Avrupa Birliği dışişleri bakanları 12 Ekim'de AB'nin kendi yaptırımlarını sürdüreceğini yineledi; AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, dizel yaptırımlarının gevşetilmesinin Rusya'ya savaşı sürdürmek için daha fazla para sağladığını savundu. Zelenski'nin bu anlaşmaya verdiği tepkiyi ve Moskova'dan Aleksandr Novak'ın açıkladığı sevkiyat takvimini daha önce aktarmıştık.
Kongre'de neler oluyor?
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin Demokrat üyesi Gregory Meeks, Trump yönetiminin Rusya'dan dizel satın almasını engelleyecek bir tasarı sundu; iki partiden destek aldığı belirtilen tasarı 16 Ekim'de gündeme geldi. “Yolsuzluk İçeren Rusya Petrol Anlaşmalarını Yasaklama Yasası” adını taşıyan metin, ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kuruluşu'nun (DFC) Rus enerji sektörüne yatırım yapmasını yasaklıyor, yönetimi Rusya yaptırımlarını uygulamaya zorluyor ve OFAC'ın verdiği genel lisansları geçersiz kılıp yenilerinin önünü kesiyor. Demokratlar, anlaşmanın ABD'lilerin yaşam maliyetini düşürmeyeceğini, Rusya'ya ise milyonlarca dolar kazandıracağını savunuyor. Tasarı henüz teklif aşamasında; kararnamenin bu girişimi nasıl etkileyeceği belli değil.
Bu karar Türkiye'yi ve sizi nasıl etkiler?
Rus enerjisinin başlıca alıcıları arasında Türkiye de var; yasanın öngördüğü ağır gümrük vergileri bu yüzden Ankara'yı yakından ilgilendiriyordu. Ne var ki kararnamenin tarifelere dair bir hükmü açıklanan bilgilerde yer almadığı için Türkiye açısından net bir sonuç şimdilik çıkarılamıyor. Pompa fiyatlarına dair de ölçülebilir bir veri yok; dizel arzındaki her değişim küresel fiyatlara yansıyor, ama Trump'ın Rusya yaptırımlarını askıya alan bu kararnamesinin etkisi henüz hesaplanabilir değil.
