Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları mutabakatını geçersiz ilan etti ve Libya'yı Atina ile diyaloğa çağırdı. Sözleri, bir uluslararası haber ajansına verdiği demeçte 30 Ekim'de ortaya çıktı. Miçotakis Türkiye Libya anlaşması tartışması böylece bir kez daha Yunanistan'ın diliyle gündeme geldi.
Miçotakis Türkiye-Libya anlaşması hakkında ne dedi?
Miçotakis, Türkiye-Libya anlaşmasını açıkça yasa dışı, hükümsüz ve geçersiz olarak niteledi. Gerekçe olarak Yunan adalarının varlığının yok sayıldığını öne sürdü: Başbakanın ifadesiyle iki taraf, sanki o adalar haritada hiç yokmuş gibi davranıyor.
Miçotakis ayrıca Türkiye ile Libya'nın BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni ihlal ettiğini, anlaşmayla bir oldubitti yaratmaya çalıştığını savundu. Yani Atina'nın itirazı yalnızca siyasi değil, hukuki bir çerçeveye de dayanıyor. Türkiye bu sözleşmeye taraf değil; iki başkentin tartışması tam da bu noktada ayrışıyor.
Türkiye Libya deniz yetki alanları anlaşması nedir?
Türkiye Libya deniz yetki alanları anlaşması, 2019'da imzalanan ve iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını sınırlandıran mutabakattır. Metin, Türkiye'nin güney kıyıları ile Libya'nın kuzeydoğu kıyıları arasında bir sınır hattı çiziyor. Yunanistan'a göre bu hat, Girit gibi adaların kendi deniz yetki alanlarını hesaba katmadığı için geçerli değil.
Bu yüzden tartışma kâğıt üstünde kalmıyor. Deniz yetki alanlarının sınırı, bir ülkenin açık denizde enerji araması yapıp yapamayacağını, balıkçılığı ve kablo ya da boru hattı döşeme haklarını belirliyor. Atina da Ankara da bu hakları kendi lehine okuyor. Türkiye ve Libya arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılması bu yüzden iki tarafın da hukuki gerekçesini ayrı ayrı taşıyor.
Libya'ya yapılan çağrı ne anlama geliyor?
Miçotakis, Libya'yı Yunanistan ile ciddi biçimde diyaloğa katılmaya çağırdı. Çağrı, Türkiye-Libya anlaşmasının tarafı olan Libya'yı Türkiye'den ayrı bir muhatap olarak masaya çekmeyi hedefliyor gibi okunabilir. Ancak Miçotakis bu görüşmenin hangi zeminde, hangi takvimle yapılacağına dair ayrıntı vermedi. Libya tarafından bu sözlere dair bir karşılık da aktarılmadı.
Ankara bu sözlere ne cevap verdi?
Miçotakis'in bu son açıklamasına Ankara'dan doğrudan bir karşılık, haber hazırlanırken henüz gelmemişti. Anlaşmaya Türkiye'nin bakışı ise biliniyor: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye-Libya anlaşmasına yönelik eleştirilerin meşru bir dayanağı bulunmadığını söylemişti. Erdoğan'ın bu tartışmadaki sözlerini ayrı haberimizde anlattık.
Türkiye-Libya anlaşması Yunanistan için neden önemli?
Çünkü Türkiye ve Libya arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılması, Yunanistan'ın Girit'in güneyindeki ve çevresindeki deniz alanlarına bakışını doğrudan etkiliyor. Atina, adaların tam anlamıyla deniz yetki alanı doğurduğunu savunuyor; Ankara ise Türkiye'nin kıyılarından yola çıkan kendi hattını koruyor. Miçotakis'in sözleri, bu iki okumanın yan yana durabileceği ortak bir zemin bulunmadığını bir kez daha gösterdi.
Miçotakis, Türkiye-Libya anlaşmasını bu sert sözlerle reddederken kapıyı tümüyle kapatmadı: Libya'ya çağrısı, tartışmanın Ankara dışında bir muhatapla da sürdürülmek istendiğini gösteriyor. Türkiye Libya deniz yetki alanları tartışmasında yeni bir açıklama gelirse haberi güncelleyeceğiz.
