EPDK, toptan doğal gaz piyasasının ticaret kurallarını baştan yazdı. 31 Ekim'de yayımlanan düzenlemenin en dikkat çeken maddesi, günlük referans fiyata getirilen yüzde 50 sınırı. Ankara'dan çıkan karar ayrıca teklif limitlerini ve teklif ile işlemlerin iptaline ilişkin kuralları yeniden tanımlıyor. Evlerin doğal gaz faturasını akla ilk getiren tarife değil, şirketler arasındaki toptan ticaret bu düzenlemenin konusu.
EPDK doğal gaz fiyatları nasıl hesaplanacak, yüzde 50 sınırı ne demek?
Piyasada fiyat, günlük referans fiyat (GRF) adı verilen ağırlıklı ortalama üzerinden belirleniyor. Yeni kurala göre bir önceki günün yayımlanan GRF'sinin yüzde 50 altında ya da yüzde 50 üstünde kalan işlemler hesaba katılmayacak. Örnek vermek gerekirse, önceki günün referans fiyatı 100 birim ise 50'nin altı ve 150'nin üstü fiyatla yapılan işlemler ortalamaya girmeyecek. Her ayın ilk gaz günü bu sınırın dışında tutuldu. Ortalamaya yalnızca ilgili günün bir gün öncesinin saat 08.00'inden ertesi günün saat 08.00'ine kadar gerçekleşen işlemler giriyor; sonuç ertesi gün saat 08.30'da ilan ediliyor. Aşırı uçlardaki işlemlerin referans fiyatı çarpıtmasını engellemek, düzenlemenin mantığı.
Doğal gaz limitleri nedir, teklif sınırı kaç?
Sürekli Ticaret Platformu'nda verilecek her teklif en az 1.000, en fazla 500 bin standart metreküp olabilecek. Doğal gaz günü içinde 12.00-14.05 arasındaki dönemde bu üst sınır uygulanmayacak. Standart metreküp, ölçüm birimi; yani tek bir teklifle piyasaya sürülebilecek miktara bir tavan ve bir taban konmuş oldu.
Doğal gaz EPDK düzenlemesi ne zaman yürürlüğe girdi?
Düzenlemenin çoğu maddesi yayımlandığı 31 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. İki konu ise ertelendi: piyasa erişiminin askıya alınmasına ve veri paylaşımına ilişkin hükümler 1 Ocak 2027'de devreye girecek. Askı maddesi, ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyen katılımcının piyasaya erişimini piyasa işletmecisinin durdurabilmesine dayanıyor. Kısacası borcunu ödemeyen şirket için piyasanın kapısı kapanabilecek.
Bu düzenleme doğal gaz faturanızı nasıl etkiler?
Aktarılan bilgilere göre düzenleme toptan piyasaya ilişkin; evlerdeki abonelik tarifesini ya da birim fiyatı doğrudan değiştiren bir madde yok. Dolayısıyla 'faturalar düşecek' ya da 'artacak' demek için elde bir dayanak bulunmuyor. Konut tarafındaki güncel tablo için BOTAŞ'ın tüketim limitleriyle ilgili haberimize bakabilirsiniz: Ankara'da BOTAŞ 81 ilin tüketim limitini yeniledi. EPDK'nın enerji piyasalarındaki diğer adımlarına dair elektrik faturası desteği haberimiz de var.
Teklif ve işlem iptali kuralları ne getiriyor?
EPDK'nın düzenlemesi, toptan ticarette teklif ve işlemlerin hangi koşullarda iptal edilebileceğini de yeniden tanımlıyor. İptal şartlarının ayrıntıları için kurumun yayımladığı metne bakmak gerekiyor. Elde kesin olan, piyasada hem fiyat hesabının hem teklif büyüklüğünün artık sınırlarla çerçevelendiği. Yüzde 50 sınırı, teklif limitleri ve askı maddesiyle birlikte düzenleme, toptan ticaretin kurallarını sıkılaştırıyor.
