Borsa İstanbul ekim ayını ağır bir kayıpla kapattı. BIST 100 endeksi ekimde yüzde 9,94 düşerek 10.759,56 puana geriledi. Endeks ayı 30 Ekim kapanışıyla tamamladı; 30 Eylül'deki seviyesi 11.947,18 puandı. Yani endeks ayda yaklaşık 1.188 puan değer kaybetti. Borsa ekim performansında dikkat çeken bir ayrıntı daha var: endeksteki hisselerden yalnızca 10'u ayı artıda bitirdi.
Borsa ekimde ne kadar düştü?
Borsa İstanbul'da BIST 100 ekim ayında yüzde 9,94 değer kaybetti. Aktarılan verilere göre kayıp yalnızca ana endekste kalmadı: bankacılık endeksi yüzde 5,15, sanayi endeksi ise yüzde 16,82 geriledi. Bu iki endeks arasında en sert düşüş sanayi tarafında yaşandı. Dolar cinsinden bakıldığında ekimdeki düşüş yüzde 11,62'ye, euro cinsinden yüzde 10,29'a çıktı. Yani Borsa İstanbul'da ekim, yabancı para hesabıyla da zor bir ay oldu.
Borsa ekim ayında neden düştü?
Piyasadaki baskının arkasında birkaç başlık var. İç piyasada fon tasfiyelerine ilişkin gelişmeler ve MSCI'dan gelen uyarılar ekim boyunca yatırımcının gündemindeydi. Küresel tarafta ise Orta Doğu'daki gerilimler ve yüksek petrol fiyatları risk iştahını kıstı. Petrolün pahalı seyretmesi enflasyon beklentilerini de etkileyen bir unsur olarak öne çıktı. Risk iştahı, yatırımcının hisse senedi gibi oynak varlıklara ne kadar para ayırmaya hazır olduğunu gösterir; bu iştah azaldığında hisse senetleri genellikle ilk etkilenen varlıklar arasında yer alır.
Borsa ekim ayında hangi hisseler yükseldi?
BIST 100'deki hisselerden tam 10'u ayı yükselişle kapattı. Aktarılan verilere göre en çok kazandıran ENTRA oldu; ay boyunca yüzde 8,13 değer kazandı. Onu yüzde 6,57 ile OTKAR ve yüzde 6,37 ile AHGAZ izledi. Geri kalan hisselerde tablo kırmızıydı. Borsa İstanbul'da yükselen hisse sayısının bu kadar dar kalması, düşüşün endeksin neredeyse tamamına yayıldığını gösteriyor. Yani BIST 100'ün yüzde 9,94'lük kaybı birkaç hissenin değil, geniş bir kesimin sırtına yüklendi.
Borsa İstanbul milli gelire oranla ne durumda?
Ata Yatırım'ın ekim strateji raporuna göre Borsa İstanbul'un piyasa değerinin milli gelire oranı 0,14 kata indi. Tarihsel ortalama ise 0,21 kat. Rapor, bu seviyenin uzun vadeli ortalamanın yüzde 35 altında olduğunu söylüyor. Borsa İstanbul bu oranla en dip noktasını 1994'te görmüştü. Raporda 2001 krizi, 2008 küresel krizi ve 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında da borsanın tarihsel ortalamanın çok altına sarktığı hatırlatılıyor. Bu tablo, borsanın büyüklüğünün ekonomiye göre ne kadar küçüldüğünü gösteriyor; ekimdeki düşüş bu oranı daha da aşağı çekti.
Borsa İstanbul ne zaman yükselecek?
Kesin bir tarih vermek mümkün değil. Aynı rapor, Orta Doğu'daki gerilim yatışır ve petrol fiyatları varil başına 80-95 dolar bandında dengelenirse piyasada normalleşme beklenebileceğini öne sürüyor. Raporun saydığı beş belirleyici başlık ise şöyle: Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna savaşının seyri, küresel ticaret politikaları ve Türkiye'nin yeri, enflasyon ile para ve maliye politikaları, seçim öncesi iç siyasi gelişmeler ve fon gelişmeleri ile kurumsal yönetim adımları. Yatırımcının önündeki yakın takvimde ise 3 Kasım'daki ABD seçimleri ve ekim ayı enflasyon verisi var. Bunlar piyasa değerlendirmeleri; bir yatırım tavsiyesi değil.
